تاریخ : سه شنبه 5 دی 1391 | 05:28 ب.ظ | نویسنده : مهرداد كرمی

تاثیر تنش خشکی بر گیاه کلزا

کلزا در مناطقی که دارای بارندگی های زود هنگام پاییزه بوده و در فصل بهار نیز این بارندگی ها به صورت متناوب ادامه داشته باشد، می تواند به صورت دیم به عمل آید. آلیاری معتقد است نظر به اینکه اغلب بارندگی های اکثر استان های کشور در پاییز و زمستان و اوایل بهار اتفاق می افتد، کلزای پاییزه  می تواند از رطوبت فصول فوق استفاده نموده و احتیاجی به آب گرانقدر تابستانه نداشته باشد

این گیاه به آب زیادی احتیاج ندارد ولی درمراحل جوانه زنی، دوره روزت، ساقه روی، تولید گل آذین، تشکیل و رشد میوه نیاز به آب آن محسوس است. کلزا به هنگام جوانه زنی و در مراحل رشد غلافها حساس به خشکی بوده و حساسیت مسئله زمانی اوج می گیرد که رشد گیاهچه جوان تازه  استقرار یافته با کمبود آب مواجه گردد که تنش عاملی است که می تواند اثر نامطلوب در این مرحله بگذارد.

خشکی شایع ترین تنش محیطی است و تقریباً تولید 25 % زمین های جهان را محدود می کند متوسط افت عملکرد سالانه به واسطه خشکی در جهان حدود 17 درصد بوده که تا بیش از 70 درصد در هر سال

می تواند افزایش یابد

تقریباً 40 درصد از اراضی جهان در مناطق خشك و نیمه خشك واقع شده اند. الگوی بارندگی در این مناطق بسیار نامنظم و غیرقابل پیش بینی بوده و گیاهان ممكن است حتی در دوره بارندگی معمول نیز دچار كمبود رطوبت و تنش خشكی شوند

از بین عوامل محیطی تنش زا خشکی دومین عامل اصلی کاهش عملکرد بعد از عوامل بیماریزا میباشد.خشکی در نتیجه بارندگی کم،دمای بالا و وزش باد حادث می شود و واکنش گیاه نسبت به آن بستگی به مرحله ای از رشد دارد که خشکی در آن رخ می دهد

به عبارت دیگر واژه خشکی یک اصطلاح هواشناسی بوده و بیانگر دوره ای است که در آن مقدار بارندگی کمتر از مقدار تبخیر و تعرق بالقوه شود

چنانچه در اثر خشکی هوا رطوبت داخلی گیاه به کمتر از 50 درصد مقدار عادی خود برسد در این صورت گیاه دچار آبکشیدگی شده و چنانچه رطوبت داخلی گیاه کمتر از مقدار عادی ولی بالاتر از 50 درصد باشد به آن پسآبیدگی می گویند

تنش خشکی می تواند از یک یا چند فعالیت فیزیولوژیکی مانند:

تعرق

 فتوسنتز

 طویل شدن بافت و اندام

  واز فعالیت های آنزیمی سلول ممانعت نموده 

   یا حتی باعث توقف آنها شود. علاوه بر شدت تنش و طول دوره آن، مرحلۀ رشد که گیاه در آن دچار تنش میشود نیز بر رشد و عملکرد گیاه حائز اهمیت است. کلزا یکی از مهمترین گیاهان روغنی جهان است بخش اعظم تولید کلزا در دنیا، تحت شرایط دیم بوده و بنابراین واکنش گیاه به تنش آب مساله مهمی به شمار می آید

گزارش شده است که عدم تأمین نیاز آبی گیاه کلزا به میزان 100 درصد بعد از گل دهی سبب 33 درصد افت محصول می گردد. همچنین تأمین 70 تا 75 درصد کل آب مصرفی گیاه بعد از گل دهی برای تولید حداکثر ماده خشک و شاخص برداشت مناسب است.

بنابراین در زراعت این گیاه و در مدیریت مزرعه باید از وقوع تنش خشكی مخصوصاً در دوره زایشی آن پرهیز شود و از ارقام مقاوم استفاده نمود.

گزارش شده است که  ارقام كلزا هر چند كه درشرایط تنش خشكی می توانند از كارآیی مصرف آب بالاتری برای تولید ماده خشك برخوردار باشند اما این توانایی درتبدیل ماده خشك تولیدی به روغن كاهش می یابد

گزارشاتی كه در مورد اثر تنش خشكی بر میزان روغن و پروتئین دانه وجود دارد عمدتا موید اثر منفی تنش خشكی بر محتوای روغن و پروتئین دانه می باشد.

گزارش شده است كه تنش خشكی و درجه حرارت بالا باعث كاهش اسیدهای چرب اشباع نشده در روغن كلزامی شود.

وهمچنین اثر تنش خشکی روی عناصر ماکرو در  برگ ژنوتیپ های کلزا بررسی کردند و بیان داشتند که تنش خشکی می تواند مقدار عناصرماکرو را در ژنوتیپ های  برگ کلزا به جزنیتروژن کاهش  دهد.و تنش خشکی تاثیر روی مقدار روغن و گلو کوزینولات ها دارد و می تواند کیفیت روغن را در کلزا کاهش دهد

درگزارش اثر آبیاری تكمیلی كه شاخصی از بهبود شرایط تنش خشكی است  بر روی افزایش مقدار روغن از  46/3 به  48/9 درصد و از  47/4به 51 درصد به ترتیب در گونه های راپا  و نابوس  نشان داده شده است

 در گیاه كلزا حساس ترین زمان برای آبیاری مرحله گل دهی و اوایل تشكیل خورجین شناخته شده است . اثر تنش خشکی در مرحله پر شدن دانه ها نیز بارز است، چون عملکرد بالقوه بسته به وزن هزار دانه می باشد که این موضوع مستلزم تجمع مواد فتوسنتزی در دانه ها می باشد

تنش خشکی یکی از مشکلات اصلی در گیاه کلزادر مناطق خشک و نیمه خشک است که کمبود آب روی مراحل جوانه زنی،گیاهچه ای،گلدهی در کلزا نقش بسزایی دارد

ررسی ها نشان داد که مرحله نمو دانه نیز یکی از حساسترین مراحل رشد گیاه کلزای بهاره به تنش آب است

 اگر کمبود آب وجود داشته باشد تعداد دانه در غلاف کاهش می یابد و در جبران آن طبیعی است که وزن دانه افزایش پیدا می کند ولی هیچ وقت امکان جبران کامل افت عملکرد وجود نخواهد داشت

ثابت شده است که

تنش خشکی ، وزن خشک قسمت های هوایی را کاهش میدهد و همچنین سبب پایین آمدن عملکرد دانه کلزامی گردد

گروهی از محققان اثر هورمون گیاهی سایکوسل و عناصر ریزمغذی بر میزان آنزیم های آنتی اکسیدانت به عنوان شاخص های مقاومت به تنش خشکی در کلزا را بررسی کردند، نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده ها  نشان داد که استفاده ازهورمون  سایکوسل و ریزمغذی ها از طریق کاهش فشار ناشی از تنش سبب افزایش مقاومت به خشکی در کلزا می گردد

 به عبارتی دیگر می توان گفت استفاده از سایکوسل و ریزمغذی ها در شرایط تنش خشکی سبب حفظ سلول در شرایط طبیعی می گردد. همچنین تنش خشکی انتقال مواد غذایی را از برگ ها به دانه ها کاهش می دهد. ضمناً باید به این نکته توجه نمود که خشکی باعث رسیدن سریع دانه ها شده در نتیجه این موضوع خود در کاهش وزن دانه گیاه مؤثراست


طبقه بندی: گیاهان صنعتی، 
برچسب ها: تاثیر تنش خشکی بر گیاه کلزا، تاثیر تنش خشکی بر گیاه، تنش خشکی بر گیاه کلزا، تاثیر خشکی بر گیاه کلزا، تاثیر تنش بر گیاه کلزا، تاثیر خشکی بر گیاه، تاثیر تنش بر گیاه،  

  • paper |
  • شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic